Bronnen bij Menswetenschappen, regels: overtredingen zes, definities
|
14 feb.2010 |
Hier voorbeelden van overtredingen van de regels van goede menswetenschappen - regel
zes: er zijn geen absolute definities van menswetenschappelijke begrippen. Dus
het feit dat er van een menswetenschappelijk, men name sociologisch, begrip geen
absolute definitie is te geven, zegt niets over de bruikbaarheid of de
geldigheid van dat begrip.
Het is een uitgebreid voorbeeld is uit de meest populaire
categorie: het multiculturalisme en het integratiedebat:
Uit:
De Volkskrant, 23-01-2010, door Janny Groen en Annieke Kranenberg
Interview | Petra Sijpesteijn, hoogleraar Arabisch in Leiden
Geen idee wat de islam is
Geert Wilders noemt de islam kwaadaardig, anderen hebben het over een
vredelievende geloofsleer. Maar echt weten doen ze het niet. Petra Sijpesteijn,
hoogleraar Arabisch, richt zich op de oudste bronnen.
Tussentitel: 'Dat statische beeld van de islam wil ik proberen bij te
stellen'
Wetenschappers moeten uit hun ivoren toren komen en zich gaan mengen in het
debat over de islam, zei Job Cohen in oktober vorig jaar op de
openingsconferentie van het Leiden University Centre for the Study of Islam and
Society (LUCIS). Cohen deed zijn oproep vooral als burgemeester van Amsterdam,
‘waar het debat over de islam een constante onderstroom is geworden in
maatschappelijke discussies’. In dat gepolariseerde discours valt het gebrek aan
kennis over de islam op, en het ontbreken van de nuance. Wetenschappers kunnen
dat veranderen.
‘Het zijn inderdaad steeds de extremen, Wilders-aanhangers of mensen die de
islam als puur vredelievend afschilderen, die in dat debat op de voorgrond
treden’, zegt Petra Sijpesteijn, hoogleraar Arabisch in Leiden. Sijpesteijn,
tevens historicus, maakt deel uit van LUCIS, een interdisciplinair en
interfacultair kenniscentrum op het terrein van islam en moslimsamenlevingen.
...
De papyrologe vindt het belangrijk dat het besef doordringt dat ‘we eigenlijk
geen idee hebben hoe de vroegste periode van de islam was’. Haar papyri,
onafhankelijke schriftelijke bronnen, kunnen samen met inscripties en
niet-islamitische, christelijke en joodse geschriften meer houvast bieden.
Duidelijk is volgens Sijpesteijn al wel dat vorm en functie van de islamitische
tradities in die vroege periode niet volledig vaststonden. Met andere woorden:
‘Er bestaat geen pure, zuivere islam. Er is altijd verschil van mening geweest.’
Toch zie je in het publieke debat dat wetenschappers, politici en ook moslims
zelf (vooral de salafisten, die hun leven modelleren naar de leefwijze ten tijde
van de profeet Mohammed) het beeld hanteren van een monolithische,
onveranderlijke islam. Volgens PVV-leider Geert Wilders, die om zijn uitspraken
wordt vervolgd, bestaat er maar één islam: een kwaadaardige ideologie.
Sijpesteijn: ‘Ik hoor dat ook op verjaardagsfeestjes. Het idee is wijdverbreid
dat de islam gewelddadig was van het begin af aan. Ik wil niet zeggen dat de
islam helemaal vredelievend is, dat is ook onzin. ...
Red.: Hier is sprake van een ruime hoeveelheid
naïviteit. Natuurlijk weten zowel Geert Wilders als de gasten op de verjaardag
best wel dat de zaken in de wereld niet absoluut zwart-wit zijn. Het idee dat
het die mensen hier verteld moet worden, is een idee dat voortkomt uit de
afwijking van het multiculturalisme die stelt dat de bezwaren in Nederland tegen
de immigranten en de islam van sterk principiële aard zijn.
Ach, misschien zijn er inderdaad wel een paar. Maar kijk eens
hier:
| |
Boeiend noemt ze ook een tekst over sadaqa-zakat (aalmoezen)
uit 720. Aalmoezen geven behoort ook tot de vijf zuilen (de meest
fundamentele religieuze verplichtingen) van de islam. ...Uit literaire bronnen uit het begin van de 8ste eeuw blijkt dat er
toen discussie was over de vraag of je aalmoezen zelf mocht geven aan de armen,
of dat je verplicht was om ze aan de overheid te betalen. ... Een politieke discussie.’
De helft van Sijpesteijns studenten is moslim. Als ze die groep voorhoudt dat
zakat een soort inkomstenbelasting is, wordt ze terechtgewezen. ‘Je begrijpt het
niet, zeggen ze dan. Zakat is een vrijwillige belasting die ik aan de zwerver op
de hoek geef.’ ...
Haar moslimstudenten hebben veelal vaststaande beelden over hoe de profeet zijn
baard droeg of zijn tanden reinigde: met een siwaak , een stokje. ‘Dat is wat we
nu denken’, reageert de hoogleraar dan. ‘Maar we weten het niet.’ |
Mevrouw Sijpesteijn mag met haar abstract academische achtergrond dan wel
allerlei genuanceerde ideeën hebben, haar (gewone) moslimstudenten niet. En
laten er nu in Nederland een dozijn of wat islamacademici zijn,en een klein
miljoen gewone moslims. Die dus redelijk strak absoluut denken. Redelijk
zwart-wit, dus. In ieder geval een veel en veel zwart-witter dan de gasten op de
verjaardag. En voor een flink deel ook een stuk zwart-witter dan Geert Wilders.
De wetenschappelijke systeemfout die mevrouw Sijpesteijn
maakt, is dus het doen van een absolute uitspraak: Nederlanders denken zwart-wit
(over de islam). Terwijl de wetenschappelijke versie van die uitspraak zou zijn:
"deze" groep denkt zwart-witter dan "die". Waarbij die "die" groep dan één of
andere referentiegroep zou moeten zijn. En als je zo'n referentiegroep niet
hebt, zeg maar het nulpunt van de schaal die je hanteert, dat rest er
wetenschappelijk gezien maar één ding: de directe vergelijking: leg twee dingen
direct naast elkaar. En in dit geval moet je dan het Nederlandse zwart-witdenken
leggen direct naast het islamitische zwart-witdenken. En dan laat het geen
enkele twijfel, zie bijvoorbeeld hier
, dat het islamitische denken veel zwart-witter is.
Vanuit dit gezichtspunt hebben Gert Wilders en de verjaardagsgasten
dus doorgewoon gelijk. En mevrouw Sijpesteijn heeft ongelijk. Veroorzaakt door
het feit dat ze een basale wetenschappelijke fout maakt.
En deze is een gevolg van die eerste nog fundamentelere fout: het
beschrijven van de afwezigheid van een absolute definitie als iets
uitzonderlijks,waar het een (vrijwel) universele regel is.
En dit alles door iemand die in de menswetenschappen
een aanzienlijke erelijst heeft, zoals blijkt uit een tussentuk bij het artikel:
| |
CV
1971- Geboren in Naarden
1996 - doctoraal geschiedenis (Leiden)
1997 - doctoraal Arabisch (Leiden)
1997 -1998 studie Cornell University met Fullbright Scholarship
2003 - 2007 junior research fellow Oriental Studies, Christ Church,
Oxford
2004 - promotie Near Eastern Studies, Princeton university
2007 - 2008 chargee de recherche, Institut de Recherche et d'histoire
des textes,
Centre national de
la recherche scientifique (CNRS)
2008 - onderzoeksbeurs European Research Council voor The Formation
of
Islam: The
view from Below
2008 - hoogleraar Arabische taal en cultuur, Leiden |
Meer voorbeelden uit het multiculturalistische debat staan hier
.
Naar Menswetenschappen, regels
,
Menswetenschappen, huidig
, Wetenschap, lijst
, Wetenschap overzicht
, of site home
.
|