 |
Cynisme is een levenshouding die een aantal voordelen lijkt te bieden, met name dat ze goed overeen lijkt te komen met de werkelijkheid. De aanleiding voor het ontwikkelen van cynisme kan gelegen zijn in de natuurlijke aanleg van de mens om de wereld met voorzichtigheid en waakzaamheid te betrachten 
. Een andere veelvoorkomende bron van cynisme is gefrustreerd idealisme
.Zodra de werkelijkheid niet overeenkomt met de goede wensen van de mensen, kan de cynicus zich op de borst kloppen met de mededeling dat hij het al voorspeld had. Natuurlijk is zijn situatie wat minder eerzaam dan dat, omdat de leden van de groep van cynici vaak dezelfde zijn die de goede wensen van de mensen in de war sturen. Dat het niet noodzakelijkerwijs dezelfde cynici als de cynici die de voorspellingen doen, is niet ter zake, soms doet de een het foute en wijst de ander op zijn gelijk, en dan weer is het andersom. Het archetype van de cynicus is beschreven in de parabel Red-Eye the Atavist  (Eng.). Red-Eye of Roodoog
gebruikt een bestaande machtspositie, goedkope verbale trucs, en de zwakheden
van zijn gehoor om verbetering van de wereld tegen te houden. Onder
machthebbers, politici, en alfa-intellectuelen vindt men vele andere
representanten.
De groep der cynici is gevaarlijk, met name de intellectuelen onder hen . De
cynicus bestrijdt niet alleen idealen, maar alle vormen van goed (willen)
handelen, en schept daarmee een moreel vacuüm waarin het slechte kan gedijen.
Voor een aantal voorbeelden van cynische redenaties, zie hier
 . Extra interessant is de
volgende column van Jan Blokker
; Blokker doet hier bijna
precies hetzelfde als de fictieve Red-Eye: Red-Eye maakt de pogingen om de
problemen met de man-vrouw relatie te verbeteren, Blokker maakt de pogingen om
de problemen van de zorg-gezinnen te verbeteren belachelijk. In beide gevallen
wordt dat gedaan door aanvallen op woorden, te wijzen op de zwakte van de
menselijke geest, en de onmogelijkheid van die menselijke geest om zichzelf te
verbeteren.Cynisme is een levenshouding. In het kader van een onderzoek naar de zichtbaarheid van levenshoudingen worden door de redactie portretten verzameld, ten einde de gemeenschappelijke trekken te vinden. De verzamelde voorbeelden van cynici zijn te zien hier en hier
. Dit onderzoek is een
voortzetting van de in ieder mens ingebouwde capaciteit om zijn medemens op
basis van een korte blik (de anderhalve seconde van Blink
) sociaal en psychologisch
in te kunnen schatten. Wie cynisme in levende lijve uitgebeeld wil zien, kijke
naar de film Groundhog Day
. Deze
rolprent is tevens de beste illustratie van de psychologische ernst en diepte
van het verschijnsel - de cynicus Phil doorleeft voortdurende dezelfde dag in
zijn leven, en de film laat zijn verandering naar normaal mens zien: het vergt
talloze tussenstappen. De ernstigste sociologische gevolgen van het cynisme komen de maatschappij in via de weg van de economie. Elders is uitgebreid gedemonstreerd dat het dominante economische systeem van de westerse wereld, het kapitalisme, een sterk cynische ideologische achtergrond heeft, en dat er ook een sterke relatie is met het meer algemene begrip van "het kwaad" 
. In de praktijk is dit direct terug te vinden in de portrettengalerijen van degenen die
het dichtst bij het kapitalistische systeem staan. Ten eerste: van de
portretten uit de galerij der cynici
zijn de meesten economen, overeenkomende
met het feit dat de meeste economen voldoen aan de definitie van de cynicus:
iemand die de prijs kent van alles, en de waarde van niets. Het feit dat cynisme
een ernstige vorm van kwaad is blijkt ook nog eens uit de galerij der
directeuren
. Van alle beschikbare galerijen
staan deze mensen duidelijk het dichtst bij het kwaad (ook geïllustreerd
door de inmiddels bewezen relatie tussen dit soort mensen en psychopaten
), daar waar ze duidelijk ook de meest leidende figuren uit het kapitalisme
zijn. Geldzucht, kapitalisme, cynisme en kwaad zijn een continue reeks, gaande
van het het specifiekere naar het algemene.Noot: In dit artikel wordt met cynisme niet de gelijknamige oud-Griekse filosofie bedoeld, maar de bekende dagelijkse levenshouding. Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht
, of site home
. |
|
|