De waarde van de multiculturele samenleving

31 jul.2002; vervangen

Onder politieke en intellectuele smaakmakers was tot voor kort (het schrijven is medio 2004) altijd een grote voorkeur voor een multiculturele maatschappij, waarin mensen van allerlei afkomst zonder onderscheid naast elkaar konden leven. Als ideaal is dit lovenswaardig, maar als leidraad voor maatschappelijke beslissingen heeft het grote gebreken, als men niet een groot aantal werkelijkheden onder ogen ziet. Eén van die werkelijkheden is dat allochtonen zelf in het geheel niet vrij zijn van de discriminerende aspecten die de idealisten willen bestrijden . Het integreren van allochtone ideeën is discriminerend als die allochtone ideeën op zichzelf discriminerend zijn.

Een verdere analyse van het begrip multiculturele samenleving is dus een goed uitgangspunt om de denkfouten in de hele allochtonenkwestie uit te vissen. Dat is wenselijk omdat van deze eerder gemaakte fouten (veelal wensdenken ) geleerd kan worden, ter voorkoming van eendere fouten in de toekomst, omdat verwacht mag worden dat de kwestie nog lange tijd een deel van het debat in Nederland zal uitmaken.

De allereerste stap is het duidelijk formuleren van wat de voorstanders van een multiculturele nu in feite beweren. Wat zij doen is een waardeoordeel uitspreken, en ieder waardeoordeel weegt de ene zaak af tegen de ander. Het "andere" waartegen hier afgemeten wordt, is de niet-multiculturele samenleving, oftewel de mono- of hoofdstroomculturele samenleving, staande voor een samenleving waar een bepaalde cultuur dominant is. Wat de voorstanders van de multiculturele samenleving dus beweren is een samenleving met een hoofdcultuur minder waardevol is dan een samenleving met meerdere culturen. 

Als uitspraak over werkelijk bestaande werelden is dit een uitspraak die door onderzoek en praktijk ondersteund zou moeten worden. Wat betreft de praktijk: in de meeste landen waar er twee of meer hoofdculturen zijn, zijn er ook problemen. Meestal zijn dit grote problemen, lopende tot diep wantrouwen tot burgeroorlog en massamoord. Tamils en Singalezen, Malakkers en Chinezen, Javanen en Chinezen/Ambonezen/Dajakkers/Atjehers/- Oost-Timorezen, Hutu's en Tutsies, Biafranen en Nigerianen, Ethiopiërs en Eritreeërs, Kongolezen en Katangezen, Engelsen en (Creolen), Letten en Russen, Tsjetsjenen en Russen, Armeniërs en Azeri, Georgiërs en Abchaziërs, Serven en Kroaten, Albanezen en Serven, Macedoniërs en Albanezen, Israëliërs en Palestijnen, Turken en Koerden, Irakezen en Koerden, de lijst is nog veel langer en wordt regelmatig aangevuld. De praktijk wijst erop dat een samenleving met meer dan een hoofdcultuur een groot gevaar is voor alle betrokkenen.

Vanuit de sociologie is onderzoek gedaan naar samenlevingen met meerdere culturen waarin er niet direct sprake is van twee of meer hoofdculturen. Ook de uitkomsten van deze onderzoek-en wijzen erop dat hier grote problemen zijn. Een van de onderzoeksresultaten is dat naarmate de culturen meer met elkaar te maken krijgen, de problemen groter worden. Culturen blijken weinig de neiging te hebben om met elkaar samen te leven. In het algemeen is het beste wat er ontstaat een vorm van vreedzaam naast elkaar leven zonder culturele vermenging, waarbij er altijd sprake is van een dominante cultuur. Het algemeen aanvaarde toppunt van multiculturali-teit is de Verenigde Staten. In de Verenigde Staten leven mensen uit vele culturen. Maar er is een dominante cultuur: de Engelstalige cultuur. De enige andere cultuur die enige meetbare invloed heeft is de joodse, en die maakt in feite deel uit van de christelijke, Engelstalige cultuur.

De eerste denkfout van de multiculturisten is dus dat er nergens zoiets als een multiculturele samenleving bestaat, in de zin van een samensmelting waaruit een meerwaarde is voortgevloeid, en dat waar er door omstandigheden meerdere culturen in hetzelfde land bestaan, de kans op enorme problemen groot is.

Een tweede denkfout komt naar buiten als een tegenstrijdigheid in de praktische uitspraken van de multiculturisten. Zodra de andere cultuur wordt aangeduid als die van allochtonen, spreken de multiculturisten over allochtonen als groepen die onze bijzondere aandacht en ondersteuning nodig hebben en verdienen. Die aandacht en ondersteuning zijn nodig, gaan ze verder, omdat ze een achterstand hebben op allerlei gebieden, met name taal, onderwijs.
.
Achterstand in taal en onderwijs zijn inderdaad ernstige zaken. De achterstand in de belangrijkste aspecten van een cultuur kan niet omschreven worden als een "voordeel", de objectieve omschrijving is "nadeel". De andere culturen die aan de Nederlandse samenleving toegevoegd zijn, hebben dus niet alleen voordelen, ze hebben ook nadelen. De afweging is of de nadelen groter zijn dan de voordelen. De meestgenoemde voordelen zijn zang-en-dans, eten, en dergelijke. Afgemeten tegen de genoemde nadelen lijken de nadelen aanzienlijk groter.

De tweede denkfout van de multiculturisten is dus dat hun praktische uitspraken omtrent allochtonen in flagrante tegenstelling staan tot het idee van een culturele meerwaarde. Deze denkfout wordt vaak geformuleerd als de gelijkheid der culturen. Voor een voorbeeld van elders dat dit onjuist is, zie hier .

Een derde denkfout ligt op het financiële vlak. Een veelgehoorde stelling van de multiculturisten is dat Nederland profijt trekt van de aanwezigheid van allochtonen, omdat ze een bijdrage aan de economie leveren. Deze stelling kan objectief onderzocht worden.

Als het over economische meerwaarde gaat, moet men behalve naar de baten, ook naar de kosten kijken. De al genoemde achterstanden in taal en onderwijs te worden in het onderwijs verwerkt door allochtone leerlingen middels de scholen met het dubbele bedrag te ondersteunen als autochtone leerlingen. Een eerste schatting is kosten hiervan in de miljarden per jaar lopen. Een echt onderzoek  naar de financiële gevolgen van de migratie (Pieter Lakeman, Binnen zonder kloppen, 1999) dat ook de economische bijdrage van immigranten meeneemt, komt tot een totaal negatief saldo van 70 miljard gulden.

De derde denkfout van omtrent de multiculturele samenleving is dus dat wat betreft de financiële gevolgen, de multiculturele samenleving een groot nadeel is.

Dan is er nog een vierde aspect: het algemene culturele nadeel voor Nederland. Waar door de ondersteuners van de multiculturele samenleving gesteld wordt dat de allochtone ondersteuning verdienen, kunnen ze niet ontkennen dat er kennelijk iets is om te ondersteunen. Waar er iets ondersteund moet worden is kennelijk een achterstand. Al genoemd is de achterstand in taal en onderwijs. Als de multiculturele theoretici zich in de door allochtonen bewoonde wijken zouden bewegen zouden ze nog een paar concrete culturele nadelen kunnen waarnemen: van hoe je omgaat met buren tot hoe je omgaat met vuilnis.

De genoemde praktische achterstanden staan niet op zich. Dit soort achterstanden komen tezamen met een aantal andere achterstanden. Al bekend zijn de achterstanden in de omgang met vrouwen en homoseksuelen. Al deze dingen tezamen heet een achterstand in cultuur.

Een deel van de discussie rond de achterstand in cultuur wordt vervuild door misverstanden rond de rol van het geloof. De bekendste uitspraak hierover is die van Pim Fortuyn, die de Islam een achterlijk geloof of cultuur heeft genoemd. Dit heeft geleid tot discussies over de inhoud van de Islam (wat staat er nu wel of niet in de Koran), mede in vergelijking tot die van het christendom. De uitkomst van deze discussie is duidelijk, omdat ze door allochtonen zelf aangedragen wordt: het is niet zo dat de achterstand veroorzaakt wordt door de islam, maar door het feit dat de gebieden waar de allochtonen vandaan komen zowel islamitisch zijn als sociaal achtergebleven zijn (zie bronnen hier ). Kortom, de stelling dat de islam achterlijk is, is niet juist. De stelling dat de allochtonen groepen zelf achterlijk zijn, is ook niet juist vanwege de emotionele betekenis van het woord achterlijk. Wat wel juist is dat de allochtonen in Nederland voor een groot deel uit een achtergebleven samenleving stammen, ook samen te vatten als een achtergebleven cultuur (zie ook: Paul Cliteur, Moderne Papoea's). Ook dit geven de multiculturisten in onbewaakte momenten zelf toe .

Waar een achtergebleven cultuur opgenomen moet worden in een verder gevorderde cultuur, is het intuïtief eerder zo dat dit voor de al verder gevorderde cultuur niet een cultureel voordeel zal opleveren. Dat is dus denkfout nummer vier van de multiculturisten. Een nadere uitwerking maakt dit al snel verder duidelijk.

Het doen inhalen van een achterstand in cultuur heet ook wel opvoeden. Het is dan ook logisch dat het nadeel van die de inmenging van een populatie met een culturele achterstand het sterkst tot uitdrukking komt op de plaats waar opvoeden een van de hoofdtaken is: de school . 

Al eerder genoemd is het feit dat allochtone leerlingen in de telling van het leerlingenaantal van een school dubbel geteld worden. Dat wil niet zeggen dat het opleiden en opvoeden van een allochtoon kind dubbel zo veel moeite kost als dat van een autochtoon kind. Zo langzamerhand wordt uit verhalen uit de praktijk bekend dat deze dubbeltelling niet voldoende is om de extra problemen van de allochtonen op te lossen; latere taalverwerving gaat veel moeilijker dan eerste taalverwerving. Daar komt bij dat de dagelijkse praktijk van onderwijs en opvoeding er toe leidt dat het geval met de achterstand en het probleemgeval meer aandacht krijgt dan het normale en het goede geval.

Het is dus onvermijdelijk dat in een gemengde omgeving allochtone kinderen meer aandacht krijgen dan autochtone . De de facto erkenning van dit feit ligt in de schoolkeuze van ouders. De trek van autochtone kinderen naar autochtone scholen is niet begonnen vanuit een vooroordeel over allochtone kinderen, maar vanuit verhalen over het niveau van het onderwijs op scholen waar meer allochtonen zaten. Zelfs de publieke voorstanders van de multiculturele samenleving (bijvoorbeeld ex-staatssecretaris van onderwijs Karin Adelmund, PvdA) hebben aan deze trek meegedaan.

Naast de cognitieve achterstand is er ook nog een achterstand is algemeen sociaal gedrag, onder andere blijkend uit een mindere geneigdheid tot orde en discipline. In gemengde klassen betekent dit slechter onderwijs voor de autochtonen, en in niet-gemengde klassen betekent dit dat ze het beroepsleven van vele leraren onmogelijk maken, zie hier .

Het inmengen van grote aantallen allochtone kinderen in het onderwijs is dus over het geheel genomen nadelig voor de Nederlandse kinderen, en speciaal voor die kinderen wier ouders minder mogelijkheden hebben om de allochtone kinderen te ontlopen.

Het onderwijzen en opvoeden van kinderen is zo'n beetje de belangrijkste taak van een maatschappij. Het hebben van een multiculturele samenleving betekent in Nederland in de praktijk een aanzienlijke verslechtering van het onderwijs en de opvoeding van de autochtone kinderen. Dit is dus het vierde nadeel van de multiculturele samenleving, een zeer zwaarwegend cultureel nadeel.

Er dus geen materieel voordeel voor een multiculturele samenleving, er is geen sprake van een cultuurvoordeel in de vorm van een vermenging van culturen, en er is een groot cultureel nadeel, mede tot uitdrukking komend in de verslechterende opvoeding van onze kinderen. Degenen die beweren dat een multiculturele samenleving voordelig is, moeten dus de vraag beantwoorden welke dan de voordelen zijn die de gesignaleerde nadelen compenseren. Bij uitblijven van die antwoorden moet de conclusie zijn dat de multiculturele samenleving nadelig is voor Nederland, en gezien de hier en nu bekende gegevens: sterk nadelig.

Addendum aug. 2005:
De aanslagen in Londen van juli 2005 hebben de illusies van de multiculturele samenleving volkomen duidelijk gemaakt. De voor dit soort waarnemingen noodzakelijk afstand maakt dat ze het duidelijkst geformuleerd worden door buitenlanders, zie hier .

Voor onderbouwing door middel van gebeurtenissen van het hier geschetste beeld, zie hier en hier .

=============
Uit latere versie:

Addendum nov. 2006:
De stelling dat de multiculturele samenleving een vooruitgang is heeft weer een gevoelige knauw gekregen. Socioloog Robert Putnam heeft voorlopige resultaten van een studie gepubliceerd waaruit blijkt dat hoe hoger de multiculturaliteit van een gemeenschap, hoe lager het sociale vertrouwen. Voor meer details, zie hier .

Terug naar Denkfouten allochtonendebat , Allochtonen hiërarchie , of site home .