 |
gedane stelling luidt:
Naast de vele specifieke voorbeelden die daarvan verderop worden genoemd, is er ook een meer algemene factor die een rol heeft gepeeld bij het ontwikkelen en formuleren van de regel, opgebouwd over vele jaren van observeren: Uit: De Volkskrant, 15-01-2011, column door Paul Brill Obama's magie en de echo van Reagan Mijn boekenkast is sinds kort verrijkt met een fraaie uitgave, getiteld Speeches that Changed the World. Het gaat om de tweede, herziene editie. ... Als over een paar jaar nog een derde editie van dit boekwerk zou verschijnen, zou dan ook een plaats worden ingeruimd voor de indrukwekkende toespraak die Obama afgelopen woensdag hield in Tucson tijdens de herdenkingdienst voor de slachtoffers van de schietpartij van Jared Loughner? ... Niet dat je puur met oratorisch talent de kiezers voor je kunt winnen. ... Maar hij heeft zich wel opnieuw gepositioneerd als een man met presidentiële allure ... Dat talent heeft overal zijn waarde, maar vooral in de Amerikaanse (of breder: Angelsaksische) politieke cultuur, waarin het woord zo'n belangrijke plaats inneemt en spreekvaardigheid hoog wordt gewaardeerd. ... Red.: Inderdaad. Ook in Engeland is spreekvaardigheid een essentiële factor voor een politieke leider. En de andere kant staat in de vergelijking tussen de Angelsaksische cultuur en haar tegenhanger, de Rijnlandse, de Angelsaksische aan de blinde macht, het egoïsme, de glasharde leugens, en al het andere 
(zie de lijst) dat men groepeert onder het abstracte woord "Kwaad".
Retorica in de politiek maakt daar deel van uit, zoals George Orwell al
uitvoerig heeft beschreven, niet allen in het fictionele 1984, maar ook
aangaande de echte politiek
(Wikipedia).Opvallend - direct na het schrijven van voorgaande steun uit zeer onverwachte hoek: Uit: De Volkskrant, 17-01-2011, column door Arnon Grunberg Passie Obama's speech in Tucson is door veel commentatoren geprezen, niet ten onrechte. ... Dikwijls zit echter aan de meest geslaagde retoriek van politici een valse, sentimentele kant. ... Vanuit politiek oogpunt was het begrijpelijk dat hij zweeg over het feit dat het juist in Arizona bijzonder makkelijk, lees: legaal, is om wapens te kopen en ermee over straat te lopen. Vanuit ethisch oogpunt was dat jammer. Een politicus zou geen passie bij de kiezers moeten oproepen; passies zijn altijd gevaarlijk en dikwijls vernietigend. Alleen al daarom moet alle politieke woordkunst met wantrouwen tegemoet worden getreden. Red.: De valse kant is dus dat de retorica gebruikt wordt om gevolgen te verzachten, en oorzaken te laten dooretteren. Met voorspelbare herhaalde nare gevolgen in de toekomst. Overigens is de steun van Arnon Grunberg onverwacht, omdat Arnon Grunberg als succes-schrijver afhankelijk is van het gebruik van retorica. Een ondersteuning hiervan: De Volkskrant, 22-01-2011, ingezonden brief van Joost Corver (Epe) Belazerd Mooi artikel over It Paradyske (Wonen, 19 januari). Hoe een project, Ranch Fryslan, rijke Hollandse paardenliefhebbers naar Noord-Friesland wil lokken met termen als pilot, wooncluster, community, experience, ranch estate, branding. Als er één les uit te leren valt, dan is het deze: wanneer ambtenaren, lokale politici en vastgoedfirma's je een brochure laten zien met een hoop Engels erin, dan weet je dat je belazerd wordt. Red.: Nieuwe oorlog, nieuwe retorici, nieuwe leugens: Uit: De Volkskrant, 22-03-2011, column door Bert Wagendorp Odyssey Dawn Vroeger noemden ze oorlogen en veldslagen gewoon naar de plek waar ze werden uitgevochten (Slag bij Waterloo, Krimoorlog), naar hun duur (Tachtigjarige Oorlog, Honderdjarige Oorlog) of naar de mate van uitgebreidheid van het deelnemersveld, voor de duidelijkheid eventueel voorzien van nummering (WO I, WO II). In tijden waarin ook oorlogen zijn onderworpen aan de wetten van marketing en pr volstaat dat niet meer. Te simpel. Met een goeie naam heb je de oorlog al bijna gewonnen. Dus noemden de Fransen hun actie in Libië Opération Harmattan (de naam van een noordoostelijke wind in de Sahara), kozen de Britten voor Operation Ellamy en de Canadezen voor Operation Mobile. ... De Amerikanen noemden hun bijdrage aan de verwijdering van Kadhafi - als dat tenminste het doel is van de bombardementen - Operation Odyssey Dawn, Odyssee Dageraad. Op vk.nl vroeg Heleen van Lier gisteren onze literair criticus Arjan Peters wat die naam zou kunnen betekenen. Peters dacht dat het wel eens te maken kon hebben met de thuiskomst van de Libiërs, 'in een beter huis waar democratie is'. Verwijzend naar de lange thuisreis van Odysseus na de Trojaanse oorlog, sloot hij ook niet uit dat de naam mogelijk kon verwijzen naar de verwachte lange duur van de interventie. ... Odyssey Dawn, rijke poëzie, met uiterste precisie bij u thuisbezorgd per Tomahawk. ... Red.: De verdere aard van de berichtgeving valt af te leiden uit de volgende kop: Uit: De Volkskrant, 22-03-2011, door Arie Elshout Nobele interventie leidt tot nervositeit en tweespalt Red.: Dat is een treffende samenvatting van de retoriek: wij bedrijven een nobele oorlog. Over wat in op zijn best al niets beter is dat het kiezen van partij in een burgeroorlog. Een bijna archetypisch geval: Uit: De Volkskrant, 25-03-2011, column door Sheila Sitalsing Mark Rutte Tussentitel: Eindelijk een premier die we verstaan De blijmoedigheid waarmee Mark Rutte door het leven en door het premierschap stapt ... Terwijl je ook kunt zeggen: eindelijk een premier die we verstaan. ... Dat was met Balkenende wel anders. Nee, dan Rutte. Communicatief stukken beter. Zo is hij glashelder over het nieuwe europact, dat inhoudt dat we voortaan eerst Brussel moeten vragen of we Gerrit Zalm bij de ABN Amro wel zomaar een welverdiende bonus mogen weigeren. Dat pact is geen majeure stap richting een politieke unie waarover je de mensen in het land vooraf best wat meer had kunnen vertellen, legde Rutte monter uit. Nee hoor, het is slechts 'een technische wijziging' van oude afspraken. En als er al voorschriften uit Brussel komen voor de inrichting van de samenleving, zullen Nederland, Duitsland en Finland de rest tot voorbeeld strekken. Communicatief uitstekend liegen, is ook liegen. ... Red.: Aanvulbaar met: hoe beter je communicatief bent, hoe makkelijker je kan liegen. Wat Rutte dan ook ruimschoots doet 
(op diverse plaatsen in deze verzameling). Bevestigende de stelling dat hoe
groter iemand retorische gaven, des te groter de kans dat hij staat te liegen.
Constateert ook (bijna) de volgende columnist: Uit: De Volkskrant, 02-04-2011, column door Peter Middendorp Haat Enkele uren na het debat over de mislukte helikopterevacuatie ... Met columnist Bert Wagendorp moet vooraf worden gezegd: evacuaties kunnen mislukken. Alles kan mislukken. Geklungel is menselijk. ... Het debat had dan ook niet over de mislukking moeten gaan, maar over de manieren waarop verantwoordelijken hebben geprobeerd de mislukking te maskeren, toe te dekken, over hun onwil met de waarheid voor de dag te komen. Wat maakt politici eigenlijk zo speciaal dat zij nooit hoeven zeggen: 'Dit was volkomen kut, mea culpa, ik leg mijn lot in uw handen.' ... Rutte, minister-president: 'Alles is verkeerd gegaan. Maar ik ga niet zeggen dat het een verkeerd besluit was. Het spijt me.' Zo hoog ligt de lat: omdat Rutte over een normale mondmotoriek beschikt, wordt hij allerwegen een great communicator genoemd. Maar wij moeten zijn verstaanbaarheid maar niet met deugdzaamheid verwarren. Inhoudelijk is bovenstaande van hetzelfde allooi als wat al die jaren uit Balkenende kwam. ... Red.: Bijna. Het volgende stapje: het is erger, omdat hij een normale mondmotoriek heeft. Een bron over een afdeling waar dit verhaal misschien mee had moeten beginnen: Uit: De Volkskrant, 13-04-2011, column door Gert-Jan van Teeffelen, correspondent in Londen Verfrissend, een gladde pr-man die soms té begaafd spreekt Over premier David Cameron (44) bestaat geen twijfel: hij is een begaafd en hoffelijk spreker. Maar zelfs in eigen kring vinden ze hem soms té begaafd. Ze blijven de gladde pr-man zien die hij ooit was. En inderdaad, als Cameron kans ziet, zal hij vooral dingen vertellen die zijn gehoor graag hoort. ... Cameron is glad, maar toch wekt hij de indruk dat hij het meent als hij zonder schroom over pijnlijke kwesties spreekt. Heel verfrissend voor een land dat zo teleurgesteld raakte in het gedraai van dat andere pr-genie, zijn oude voorbeeld Tony Blair. Red.: Dat pr-genie dat inmiddels alom gehaat wordt, vanwege zijn leugens, met name die over Irak. Terwijl hij in het begin net zo gezien werd als Cameron nu. Maar het is nu eenmaal een feit dat er een steer sterke correlatie bestaat tussen woordvaardigheid en de capaciteit tot liegen. De reden om de lage plaatsing van deze gevallen te zien als een vorm van omissie, is dat Engelsen, naar de waarnemingen van de redactie, überhaupt de beste politieke leugenaars zijn van de hele wereld - op kleine afstand gevolgd door Israëliërs en Amerikanen. Met als topprestaties zulk soort uitspraken als: (parafraserend - origineel hier
) "I did not lie - I just have been economical with the truth" ("Ik heb
niet gelogen - ik ben alleen zuinig geweest met de waarheid"), uit de mond van
een Engelse minster die iets had opgemerkt over een zaak met een gevluchte
"spion". En in geen politiek systeem wordt zo veel waarde gehecht aan
welsprekendheid, als in het Engelse.En misschien zijn Engelsen als gehele bevolking wel de beste leugenaars, gezien het feit dat ze ook hoge ogen gooien naar de positie van beste acteurs. Want acteren heeft veel met liegen te maken
. Een concreet voorbeeld. Aanleiding is de eurocrisis in oktober 2011, ontstaan omdat de Grieken de boel hebben belazerd door het verbergeren van een begrotingstekort en voor honderden miljarden in het krijt staan bij de rest van Europa. Zodat de EU-leiders nieuwe dingen willen gaan doen met verdragen enzovoort, waarvoor ook toestemming van de Engelsen, niet in de euro, nodig is. Een goede gelegenheid voor de eurosceptici in Engeland. Cameron heeft een sterk weerwoord: Uit: De Volkskrant, 25-10-2011, van correspondent Patrick van IJzendoorn Britse premier komt eurosceptici in zijn partij tegemoet Cameron: macht uit Brussel terughalen David Cameron zal nieuwe onderhandelingen over fiscale integratie in Europa gebruiken om macht uit Brussel terug te halen. Met deze belofte probeerde hij gisteren tijdens een beladen Lagerhuisdebat tegemoet te komen aan het groeiend aantal eurosceptici binnen zijn partij. ... Een strijdlustige Cameron verklaarde tijdens het debat nooit een referendum te zullen steunen waarin het Britse lidmaatschap op het spel staat. Uittreding zou volgens de premier desastreus zijn voor de economie. Voor een volksraadpleging over het terughalen van macht uit Brussel is het, zo vervolgde Cameron, de verkeerde tijd. 'Als het huis van de buren in brand staat, ga je helpen en niet het vuur aanwakkeren.' ... Red.: Zo sterk, vond ook de Volkskrant, dat ze het als tussentitel gebruikten. Maar wacht even ... die zichtbare sterkte zit eigenlijk alleen in de gebruikte retorica. Maar hoe zit het met de feiten? Dat zit zo: de eurozone is het huis, en de Grieken hebben één van de kamers. In die kamer hebben ze fikkie zitten stoken - dat begrotingstekort. De bewoners van de andere kamers hebben dat fikkie zitten opjagen, door er benzine op te gooien in de vorm van leningen. En nu staat het huis in lichterlaaie. Vanuit het standpunt van de Engelsen, niet in de eurozone dus de buren, is het dus niet zo dat "Het huis van de buren in brand staat", maar "De buren hebben hun huis in brand gestoken". In het eerste geval ga meteen je helpen - in het tweede hou je natuurlijk als eerste, tweede en derde prioriteit eerst je eigen huis nat. Een uitstekend voorbeeld dus van het gebruik van retorica om een leugen te verkopen. Naar Informatie-filter, algemeen ,
Alg. semantiek lijst
, Alg. semantiek overzicht
, of site home
. |
|
|